PODGORICA – Iz štampe je izašao jubilarni, 55. broj časopisa ,,Komuna“ koji je uredio mr Amer Ramusović, a koji će od sjutra biti dostupan na trafikama i ostalim mjestima gdje se prodaje štampa širom Crne Gore.
U dijelu u kojem ,,Komuna“ tradicionalno predstavlja književne i slikarske velikane, profesorica književnosti i članica uredništva Fokalizatora dr Sanja Vojinović, koja je doktorirala na djelu Mirka Kovača i koja je jedna od pokretačica Dana Mirka Kovača u Podgorici, predstavlja Kovača koji je svoju književnu sudbinu progonjenih i (politički u to vrijeme „nepodobnih“) autora dijelio sa Danilom Kišom i Borislavom Pekićem. U istoj rubrici Željko Rutović predstavlja crnogorskog slikara, pejzažistu i likovnog esejistu Nikolu Vujoševića, koji će ostati upamćen po veličanstvenom djelu koje svjedoči o neprolaznoj prirodnoj i umjetničkoj inspiraciji motiva Kanjona Morače.
Ovaj broj časopisa počinje uvodnikom pod naslovom „Prvih petnaest…“ mr Željka Rutovića posvećenog 15. godišnjici časopisa ,,Komuna“ koji otvara vrata prošlosti Crne Gore, ali i podsjeća na ličnosti i vremena koja su obilježila milenijumsko postojanje naše države uz naglasak da Komunino petnaestogodišnje iskustvo govori o kulturološkoj misiji otpora zaboravu. U ovom broju publikovan je i tekst Jovana Đuranovića o međuvjerskom životu i toleranciji u Crnoj Gori u 16. i 17. vijeku u kojem ističe da su temelje međuvjerskog suživota u Crnoj Gori kojeg su krasile tolerancija, ravnopravnost i uvažavanje udarili crnogorski gospodari Đurad Crnojević i Skenderbeg Crnojević, kao i tekst Adema Ada Softića o beranskom peškešu i ulozi zaboravljenih islamskih mekteba u razvoju beranskog obrazovanja. U tekstu pod naslovom „Kulturna interakcija budi <<evropejstvo>> Crne Gore“ Božidar Proročić bavi se diplomatskim misijama i usponu ambasada na Cetinju u 19. vijeku. Tekst o guvnu kao mjestu gdje su se najprije vršle žitarice, ali i svetom mjestu na kojem se dijelila pravda i donosile važne odluke piše advokat mr Aleksandar Đurišić u tekstu pod naslovom „Mjesto hljeba, igara i odluka“, a dr pharm Rosa Čukić-Čorović piše o istoriji farmacije i apotekarskoj tradiciji Crne Gore, naglašavajući da je u Kotoru radila apoteka još 1326. godine.
Dragan Mitov Đurović u tekstu pod naslovom „Narodni heroj i Čovjek“ piše o ulozi i doprinosu Blaža Jovanovića u rješavanju crnogorskog državnog i nacionalnog pitanja koja je veća nego što bi današnje generacije mogle da pretpostave. ,,Komuna“ u ovom broju podsjeća na dva značajna jubileja: 100 godina od prvog izdanja humorističko satiričnog lista „Karampana“ u kojem Dubravka Jovanović i Dolores Bonjić Fabian ističu da Karmpana koja je pisana arhaičnim jezikom punim sočnih raomanizama čuva segment prepoznatljivosti bokeškog govora koji sve više nestaje, a Mladen Zadrima napisao je tekst o značajnom jubileju štampanog i elektronskog izdanja Cetinjskog lista i Radio Cetinja. O svojim nezaboravnim i istaknutim saradnicima i prijateljima koji su punih deceniju ipo pisali za Komunu: Huseinu Cenu Tuzoviću i Marjanu Mašu Miljiću pišu Rajko Kovačević, Goran Sekulović, Miraš Martinović i Željko Rutović.
Tekst o crnogorskoj različitosti potpisuje dr Esad Kučević, koji je u tekstu ustvrdio da je ta različitost prirodni zakon, a ne izbor. Zlatko Tutić u ,,Priči bez naslova“ piše o tome da se „sa amanetom ništa ne mjeri i da se o tome ne priča“, a Mustafa Canka u ovom broju piše o životu u ulcinjskoj čaršiji u osmanskoj državi u tekstu pod naslovom ,,Šeheretike milosrđa:rahmeta i selameta“. U ovom broju publikovan je i tekst Slobodana Čukića o jednom neobičnom trgovačkom poduhvatu iz 1846. godine, kao i tekst Željka Milovića o nizu Kašćel i akvaduktu, jedinom takve vrste u Crnoj Gori između zidina Starog Bara i rijeke Bunar, dok Ljiljana Vujović predstavlja Zadu Đurović di Maio humanitarku ,,koja nije bila žena koja je pomagala ponekad, već je pomagala kao da je to njen poziv, vjera i identitet“. O Pljevljima kao gradu energije (i) duha piše Dejan Miličić u tekstu pod naslovom „Murali slobodne teritorije misli“. Igor Perić piše o velikom projektu „Podgorička svadba“ AKUD-a „Mirko Srzentić“ koji je pokazao kako se kulturno nasljeđe može oživjeti na umjetnički ubjedljiv način.
U rubrikama posvećenim sportu Ramiz Hadžibegović piše o Mundijalu prijateljstva u Ulcinju koji predstavlja najznačajniji i najemotivniji socikulturni projekat povezivanja nakon raspada Jugoslavije, a Dražen Drašković piše o najavi jedne kolašinske tradicije i istorije pod naslovom „Muzej sporta čuva ljude i vrijeme“ opisujući da u porodičnoj kući Bobana Džima Brkovića je skupljeno na stotine rekvizita koji pričaju o generacijama takmičara i života.
Posljednja strana ovog broja Komune pripada priči Rijalde Ramusović o odluci žirija o desetom, jubilarnom izboru Komune za Godišnju nagradu i Specijalnih plaketa časopisa ,,Komuna“ koja se godinama dodjeljuje za doprinos očuvanju identiteta i afirmaciji kulturno-istorijske baštine Crne Gore za 2025, koja je ove godine pripala akademiku Vukiću Puleviću, a Specijalne plakete akademiku Ljubomiru Mudreši, Miloradu Miću Miranoviću i posthumno Esadu Krciću.
